1
Artykuły

Odwołując się do naszych codziennych, ludzkich doświadczeń, nie ma trudniejszego tematu niż śmierć. To ostateczność, kres wszystkiego. Wielka tajemnica. Prędzej czy później czeka każdego człowieka, a proces żałoby jest jednym z najtrudniejszych doświadczeń w życiu. Rzeczywistość serialowa przedstawia się jednak zupełnie inaczej. Niewiele możemy zobaczyć produkcji, w których nikt nie umiera. Często nawet fabuła teen dram oparta jest o wątek zagadkowej śmierci, nie wspominając już o kryminałach, będących obecnie jednym z najpopularniejszych gatunków. Często staje się głównym motywem serialu albo istotnym wątkiem fabuły. Warto więc przyjrzeć się temu, jak widzą ją producenci seriali i jak reagują na nią widzowie oraz sprawdzić natężenie jej brutalności.

the walking dead

Żywi-nieżywi

Pewnikiem jest to, że śmierć w serialach jest wszechobecna. Jednym z jej najciekawszych przejawów są produkcje, których bohaterami są zombie lub wampiry. Tytuły z ich udziałem cieszą się niesłabnącą popularnością („iZombie”, „Z Nation”), co wskazuje na to, że ludzie mają potrzebę oswajania się ze śmiearcią w łagodny i przyjazny sposób. Wspomniane istoty są już nieżywe, choć stąpają po ziemi. Co ciekawe, może je spotkać śmierć prawdziwa, ostateczna i wyzwalająca z cierpienia. O ile wampiry zazwyczaj same decydują o swojej formie istnienia i zamiast wieść zwykłe życie śmiertelnika decydują się na wieczność, o tyle zombie takiego wyboru nie mają. Ich los jest następstwem choroby, zarazy lub innych niewyjaśnionych przyczyn. Śmierć dla takiej istoty jest wybawieniem od wiecznego głodu, jaki zaznają pod tą postacią. „The Walking Dead” pokazuje, że jest to dość proste. Wystarczy pozbawić lub zniszczyć głowę potwora i sprawa załatwiona. Wydaje się, że choć niewątpliwie gatunek ludzki jest zagrożony w postapokaliptycznej rzeczywistości, to najbardziej cierpią właśnie te na wpół pozbawione życia istoty. Im śmierć przynosi ulgę. Podobnie rzecz ma się w przypadku wampirów, choć tu sprawa jest dużo bardziej skomplikowana. Większość z nich chce żyć i w to w taki sposób, jaki same wybrały. Wieczna młodość, możliwość podróżowania przez wieki, nieograniczona zabawa. Taka przyszłość jest bardzo kusząca, choć tkwi w niej również pułapka. Istoty kroczące samotnie przez wieki nie mogą liczyć na przywiązanie do śmiertelnika, bo ten wcześniej czy później zejdzie z ziemskiego padołu. Zmienia się otoczenie, zmieniają się ludzie, a wampir pozostaje sam. W tym przypadku zakończenie żywota może również okazać się wybawieniem.

Śmierć jako naturalny element życia

Śmierć w serialu nie zawsze jest pokazana w gwałtowny i nieprzewidywalny sposób. Jednym z najlepszych przykładów na to jest „Six Feet Under”, a zwłaszcza jego finał. Rodzina Fischerów jest oswojona z ostatnimi chwilami ludzi na ziemi, ponieważ prowadzą zakład pogrzebowy. Jednocześnie obcowanie z nieboszczykami pokazane jest niezwykle delikatnie, choć ze szczyptą humoru. Odejście na wieczny spoczynek zaprezentowane jest w naturalny sposób, jako element cyklu życia. Ostatni odcinek definitywnie zamyka serię i nie pozbawia złudzeń co do kontynuacji tytułu. Jednocześnie jest to jeden z najlepszych finałów w serialowej historii.

mindhunter

Morderstwa

Ciekawe zabiegi związane z pozbawieniem kogoś życia możemy spotkać w serialach kryminalnych. Ich główną osią fabularną stanowi, jak łatwo się domyśleć, morderstwo. Zatem cała historia zwykle dotyczy wykrycia i złapania mordercy. Czasem już od pierwszych scen serialu wiemy, kto został zamordowany. Jeszcze ciekawiej jest jednak w sytuacji, kiedy niemal do ostatnich minut nie znamy ani ofiary, ani przestępcy. Nie małym zaskoczeniem może być tożsamość zarówno jednego, jak i drugiego. W takim przypadku informacja o tym, kto nie żyje, może stanowić zaskoczenie i rozczarowanie dla widza, przewidującego, że nie spotka się już z tym bohaterem. Na takim pomyśle opiera się w choćby „Elite” i „Big Little Lies”. Oczywiście to, że dana postać nie żyje, nie oznacza że już jej nie zobaczymy na ekranie. Tak było choćby w przypadku Laury Palmer z „Twin Peaks”. Przez cały okres trwania produkcji przyglądaliśmy się życiu tej młodej dziewczyny i śledziliśmy wydarzenia, które doprowadziły do jej smutnego końca. 

Brutalne może być nie tylko samo morderstwo, ale także jego kontekst. Im mniejszą skruchę okazuje morderca i im bardziej swoją ofiarę traktuje przedmiotowo, tym okrutniejsza wydaje nam się zbrodnia. Seryjni mordercy na dobre zagościli w wyobraźni widzów, mrożąc krew w ich żyłach i jednocześnie bardzo ich intrygując. Z niemała dozą lęku, ale i zainteresowania śledziliśmy poczynania ludzi-bestii w „True Detective”, „Mindhunter”, „Dexter” czy opartym na faktach „Conversations with a Killer: Ted Bundy Tapes”.

game of thrones

Co decyduje o przeżywaniu przez nas śmierci na ekranie?

Nie trzeba nikogo uświadamiać, że współczesna telewizja nasycona jest przemocą i brutalnością. Czy to jednak one decydują o tym, jak mocno przeżywamy czyjąś śmierć na ekranie? Zdecydowanie nie. Oswoiliśmy się z widokiem hektolitrów krwi, strzelanin, odrąbywania kończyn. Dźgnięcie nożem czy innymi ostrymi narzędziami nie robi już na nas większego wrażenia. Dlatego nie liczy się już tak bardzo to, w jaki sposób ktoś zginie, ale jaki ładunek emocjonalny będzie niosło to wydarzenie. A przede wszystkim liczy się efekt zaskoczenia. Im mniej spodziewaliśmy się pożegnania z bohaterem, tym więcej będzie ono dla nas znaczyć. Niemniej istotny jest też kontekst. Ileż to razy wykrzykiwaliście do siebie „o nie!”. Trudno byłoby robić tak za każdym razem, kiedy umiera bohater, ale zniknięcie z ekranu tych szczególnie bliskich osób wywołuje u widza pustkę i trudność z pogodzeniem się ze stratą. Oglądane przez nas historie są wymyślone, ale emocje prawdziwe.

dexter

Najgorszym rodzajem śmierci dla prawdziwego serialomaniaka jest niewątpliwie odejście ulubionego bohatera. Trudno pogodzić się z tym, że nie zobaczymy już kogoś, do kogo się przywiązaliśmy. Mistrzostwo świata w tym zakresie niewątpliwie należy się „Game of Thrones”. Już pierwsze odcinki nauczyły nas tego, żeby absolutnie nie wiązać nadziei z żadnym z bohaterów. Ten światowy hit nie oszczędzał nikogo. Widzowie zakładali się, kto w danym odcinku z nimi się pożegna. Niemniej jednak największe wrażenie na fanach wywarła śmierć kogoś, kto nie był pierwszoplanową, spektakularną postacią. Największym wstrząsem była niewątpliwie scena ostatnich chwil Hodora. Przez sześć sezonów jego postać była budowana w nieskomplikowany, mało wyrafinowany sposób. Ot, postać drugoplanowa, jakich wiele przewinęło się przez dziesiątki odcinków. Tymczasem jego ostatnie chwile nie tylko stanowiły punkt przełomowy w historii Brana, ale także odkryły wielką tajemnicę Hodora, która dała możliwość spojrzenia na tę postać z zupełnie innej strony.

Moje obawy

Na zakończenie chcę podkreślić, że niepokojącym dla mnie wydaje się być fakt, jak bardzo zobojętnieliśmy na śmierć ukazywaną na małym i dużym ekranie. Współczesna kultura przyzwyczaja nas do tego, że trup ściele się gęsto, a zabójstwo drugiego człowieka to bułka z masłem. Dlatego często nie przeżywamy tego, gdy ktoś odchodzi na wieki. Wstrząsem może być sytuacja, gdy żegnamy ulubioną postać albo zupełnie nie spodziewaliśmy się takiego rozwoju wydarzeń. Coraz rzadziej śmierć ukazywana jest jako normalny etap życia, a częściej ma wstrząsnąć widzem lub nasyceniem brutalnością przyciągnąć go przed ekran.

Komentarze

(1)

Zaloguj się, aby dodać komentarz.

  • Arek Polak
    Arek Polak
    @nikeball

    Bardzo dobre podsumowanie ludzi nie obchodzi śmierć póki ich nie dotyczy. Co do świata seriali no to tak już jest i niewiele możemy poradzić. Jest pewna otucha że skoro ludzie tyle śmierci widzą łatwiej się z nią godzą.

Powiązane

Seriale


True Detective

Serial kryminalny opisujący nietypowe zbrodnie oraz ich rozwiązania. Każdy sezon opowiada inną historię. Seria pierwsza opiera się na losach dwóch detektywów pracujących …


Dexter

Dexter prowadzi podwójne życie. Za dnia jest cenionym specjalistą ds. krwi w departamencie policji, a nocą zabija złoczyńców, którzy wymykają się organom sprawiedliwości. …


Elite

Serial opowiada o wydarzenia dziejących się w szkole Las Encinas. Trójka dzieciaków z klasy robotniczej jest przekonana, że za sprawą stypendiów umożliwiających …


Game of Thrones

Adaptacja sagi George'a R.R. Martina. Kilka rodzin szlacheckich walczy o panowanie nad ziemiami krainy Westeros. Spiski oraz zbrodnie są na porządku dziennym.


iZombie

Zadrapana przez zombie Olivia Moore zamienia się w potwora. Porzuca dotychczasową pracę i zatrudnia się w kostnicy, gdzie ma stały dostęp do pożywienia. Poprzez …


MINDHUNTER

Agent elitarnej jednostki kryminalnej FBI opracowuje techniki profilowania, ścigając seryjnych morderców i gwałcicieli.


Six Feet Under

Rodzina Fischerów, prowadząca zakład pogrzebowy, zmaga się z doświadczeniami śmierci. Pozwala im to inaczej patrzeć na otaczającą ich rzeczywistość.


Twin Peaks

W sennym i spokojnym miasteczku zostaje odnalezione ciało uczennicy, Laury Palmer.


Big Little Lies

Kiedy Jane Chapman razem z synem zjawia się w nadmorskim miasteczku Mandaray, wszystko wydaje się być w porządku. Nowe życie w nowym miejscu miało okazać się oczyszczające. …


Z Nation

Od wybuchu apokalipsy zombie minęły trzy lata. Murphy jest jedynym człowiekiem na świecie, który po ugryzieniu przez zombie nie uległ przemianie. Jego krew zawiera …


The Walking Dead

Serial opowiadający o świecie po wybuchu apokalipsy zombie. Głównym bohaterem „Żywych trupów” jest Rick Grimes, policjant, który staje na czele grupy ocalałych …